Thí nghiệm BaCl₂ tác dụng với Na₂SO₄

Nhỏ dung dịch sodium sulfate (Na₂SO₄) vào dung dịch barium chloride (BaCl₂) thấy xuất hiện kết tủa màu trắng là barium sulfate, BaSO₄. Đây là phản ứng giữa hai dung dịch muối: BaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSO₄ + 2NaCl.

Mô phỏng thí nghiệm

Chuẩn bị

• Hoá chất: dung dịch BaCl₂, dung dịch Na₂SO₄.
• Dụng cụ: ống nghiệm, ống hút nhỏ giọt.

Cách tiến hành

1. Rót khoảng 1 mL dung dịch BaCl₂ vào ống nghiệm.
2. Hút dung dịch Na₂SO₄: bóp chặt quả bóp cao su, đưa ống hút vào lọ, thả chậm quả bóp.
3. Giữ đầu ống hút ngay trên miệng ống nghiệm, bóp nhẹ để nhỏ từng giọt, tổng cộng khoảng 1 mL; không để đầu ống hút chạm thành ống nghiệm.

Hiện tượng và giải thích

• Xuất hiện kết tủa màu trắng.

• Hai dung dịch muối tác dụng với nhau tạo hai muối mới. Đây là phản ứng trao đổi: Ba đi với gốc SO₄ thành BaSO₄, Na đi với Cl thành NaCl. Phản ứng xảy ra vì có một muối không tan.
• BaSO₄ không tan trong nước nên tách ra thành kết tủa.
• NaCl tan nên ở lại trong dung dịch, không nhìn thấy.

Xem thêm: bảng tính tan.

Dùng để nhận biết gốc sulfate

BaSO₄ gần như không tan trong nước, nên phản ứng tạo kết tủa trắng BaSO₄ được dùng trong phân tích để nhận biết ion Ba²⁺ và gốc sulfate (SO₄²⁻). Xem tính chất của BaSO₄.

Chất trong phản ứng

Lưu ý an toàn

• Barium chloride độc khi nuốt phải và có hại khi hít (hình đồ GHS06, H301, H332). Không nếm hoá chất, không để dung dịch dính tay rồi đưa lên miệng.
• Không lấy hoá chất bằng tay; rót, nhỏ cẩn thận để hoá chất không dính vào người, không tràn ra ngoài.
• Rót từ lọ thì hướng nhãn lên trên để hoá chất không chảy dính vào nhãn; hoá chất còn thừa không đổ trở lại lọ.

Các bước trên trang để học cách làm, không phải hướng dẫn tự làm ở nhà. Thí nghiệm với hoá chất thật chỉ làm trong phòng thí nghiệm, có đồ bảo hộ.

Tài liệu tham khảo

1. SGK Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 11. Muối, mục III, tr.50, Hình 11.1 — hoá chất, ống (3) chứa khoảng 1 mL BaCl₂, cho khoảng 1 mL Na₂SO₄, quan sát hiện tượng.
2. SGK Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 11. Muối, tr.51 — dung dịch muối tác dụng với dung dịch muối; phản ứng trao đổi và điều kiện xảy ra.
3. SGK Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 1. Sử dụng một số hoá chất, thiết bị cơ bản trong phòng thí nghiệm, mục I.2, tr.6–7 — quy tắc sử dụng hoá chất an toàn; lấy lượng nhỏ dung dịch bằng ống hút nhỏ giọt.
4. SGK Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 1, mục II.2b, tr.8 — cách dùng ống hút nhỏ giọt, không chạm đầu ống vào thành ống nghiệm.
5. SGK Khoa học tự nhiên 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 11. Muối, mục II, tr.49, Bảng 11.3 — BaSO₄ không tan; BaCl₂, Na₂SO₄, NaCl tan trong nước.
6. Wikipedia (tiếng Anh), "Barium sulfate", hộp thông tin: Appearance – white crystalline; mục Uses — màu trắng của BaSO₄; độ tan rất nhỏ của BaSO₄ được dùng trong phân tích để nhận biết ion Ba²⁺ và sulfate.
7. ECHA, C&L Inventory: barium chloride, chỉ số 056-004-00-8 — phân loại hài hoà (CLP Annex VI) Acute Tox. 3 (đường miệng), Acute Tox. 4 (đường hô hấp); bản tổng hợp trên PubChem (CID 25204) — BaCl₂ độc khi nuốt phải, có hại khi hít (GHS06, H301, H332).

Thí nghiệm liên quan

• Thí nghiệm CuSO₄ tác dụng với NaOHMuối tác dụng với base: kết tủa xanh lam Cu(OH)₂.
• Thí nghiệm BaCl₂ tác dụng với H₂SO₄Muối tác dụng với acid: kết tủa trắng BaSO₄.
• Thí nghiệm Na tác dụng với C₂H₅OHTính chất của alcohol: natri chìm, tan dần, sủi bọt khí H₂.