Chính sách biên tập

Hoá học là môn học đòi hỏi sự chặt chẽ: một hệ số sai, một hoá trị lệch sách là cả bài làm sai theo. Tài liệu này được lập ra để minh bạch cách chúng tôi chọn nguồn, biên soạn, kiểm tra và sửa chữa nội dung trên Hoá Học Số, giúp bạn hiểu rõ mình đang đọc gì và có thể đối chiếu khi cần.

Mục tiêu biên soạn

Mọi nội dung trên Hoá Học Số hướng tới ba mục tiêu:

  • Đúng theo sách giáo khoa: hoá trị, nguyên tử khối, tên gọi và quy tắc khớp với bộ sách học sinh đang dùng, để kết quả tra cứu dùng được ngay cho bài làm trên lớp.
  • Đúng về mặt hoá học: phương trình cân bằng đúng, bước thăng bằng electron đúng, đáp án trắc nghiệm khớp với phương trình — được kiểm bằng thuật toán, không chỉ bằng mắt.
  • Minh bạch về nguồn: ghi rõ nội dung lấy theo tài liệu nào; với bảng hoá trị, từng ô ghi tới bảng và trang sách, ô không có trong sách được đánh dấu riêng.

Nguồn tài liệu tham khảo

Sử dụng tài liệu chuẩn mực là nền tảng cho độ tin cậy của trang. Chúng tôi khai thác thông tin từ các nguồn sau:

Sách giáo khoa hiện hành. Từ năm học 2026–2027, cả nước dùng chung bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Chúng tôi lấy bộ sách này làm chuẩn cho hoá trị, nguyên tử khối, tên gọi và quy tắc. Với bảng hoá trị, từng giá trị được ghi theo bảng và trang sách cụ thể — ví dụ hoá trị nguyên tố theo Khoa học tự nhiên 7, Bảng 7.2, trang 43; gốc acid theo Khoa học tự nhiên 8, Bảng 11.2, trang 49. Bạn chỉ cần rê chuột lên một ô để xem nguồn của ô đó.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Thư viện phương trình được lập theo môn, lớp và chương của chương trình này. Danh sách phương trình ban đầu đối chiếu cả ba bộ sách của chương trình, vì phần lớn phương trình giống nhau giữa các bộ; tên gọi và cách trình bày theo bộ Kết nối tri thức.

Cơ sở dữ liệu quốc tế, chỉ dùng cho những giá trị sách giáo khoa không có:

  • PubChem (Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ): điện tích ion và công thức của nhóm nguyên tử.
  • CIAAW 2021 (IUPAC): nguyên tử khối chính xác, ví dụ Cl = 35,45. Giá trị này chỉ hiện khi bạn bật tuỳ chọn "giá trị chính xác" trong công cụ tính phân tử khối; mặc định trang luôn dùng giá trị làm tròn của sách giáo khoa (Cl = 35,5; Cu = 64) để khớp bài giải trên lớp.
  • Sách giáo khoa Hoá học 8, chương trình 2006: tên gọi cũ (hiđro, natri, lưu huỳnh…), hiển thị song song với danh pháp mới cho bạn đọc quen cách gọi cũ.

Quy trình kiểm tra nội dung

Mỗi phương trình trước khi xuất bản phải đi qua đầy đủ các bước kiểm tra tự động sau:

  • Bước 1 – Cân bằng lại độc lập. Một chương trình thứ hai, viết riêng và không dùng chung mã với công cụ cân bằng, cân bằng lại phương trình rồi so từng hệ số với hệ số đang hiển thị. Lệch một hệ số là không đạt.
  • Bước 2 – Bảo toàn nguyên tố và điện tích. Số nguyên tử của mỗi nguyên tố và tổng điện tích ở hai vế phải bằng nhau, kể cả trong phương trình ion thu gọn.
  • Bước 3 – Bảo toàn electron. Với phản ứng oxi hoá – khử, chương trình gán lại số oxi hoá cho từng nguyên tố, đối chiếu từng quá trình nhường – nhận và kiểm tổng electron nhường bằng tổng electron nhận.
  • Bước 4 – Đối chiếu bài tập. Đáp án của câu trắc nghiệm được so với phương trình: tổng hệ số, hệ số của một chất, chất khử – chất oxi hoá, loại phản ứng, phương trình ion.

Toàn bộ phương trình đang có trên trang đều đã qua đủ các bước trên. Phần lớn câu trắc nghiệm được đối chiếu tự động với phương trình; số còn lại là câu hỏi về hiện tượng, ứng dụng, được ban biên tập duyệt tay.

Bảng hoá trị được đối chiếu với toàn bộ công thức trong thư viện: mỗi hoá trị trong bảng phải được ít nhất một công thức thật sử dụng, và mọi công thức vô cơ phải thoả quy tắc hoá trị. Những công thức không thoả được ghi thành ngoại lệ có giải thích.

Lưu ý quan trọng: kiểm tra tự động xác nhận phương trình cân bằng đúng và bài tập khớp với phương trình. Nó không xác nhận điều kiện phản ứng, hiện tượng, lời giải và cách diễn đạt — những phần này do ban biên tập viết và duyệt tay. Xem thêm Miễn trừ trách nhiệm.

Nội dung ngoài sách giáo khoa

Sách giáo khoa không phủ hết những gì bài tập phổ thông cần đến: có những hoá trị, chất và phản ứng học sinh gặp trong đề nhưng sách không nêu. Chúng tôi vẫn đưa các nội dung đó lên trang, theo mấy nguyên tắc sau:

  • Chỉ đưa vào khi có căn cứ. Giá trị phải được ít nhất hai nguồn độc lập xác nhận — thường là cơ sở dữ liệu hoá học quốc tế và công thức thật của hợp chất trong thư viện. Ví dụ, muối natri của gốc aluminate là NaAlO₂, natri hoá trị I, nên AlO₂ hoá trị I; một số trang ghi hoá trị II, khi đó công thức phải là Na₂AlO₂ — công thức không tồn tại.
  • Đánh dấu để bạn phân biệt. Trên bảng hoá trị, ô không có trong sách được đánh dấu riêng, kèm ghi chú nguồn và mức độ tin cậy.
  • Không sửa dữ liệu cho "vừa" quy tắc. Có những công thức mà quy tắc trong sách không áp dụng được — peroxide, oxide hỗn hợp, hay hoá trị sách không liệt kê. Chúng tôi không lược bỏ hay sửa công thức, mà liệt kê và giải thích từng trường hợp, chẳng hạn ở mục ngoại lệ của trang bảng hoá trị.
  • Khi các quyển sách nói khác nhau. Chúng tôi theo quyển dạy trực tiếp nội dung đó và ghi chú cách hiểu của quyển còn lại. Ví dụ hoá trị của nitrogen: Khoa học tự nhiên 7 ghi I, II, III, IV, còn Hoá học 10 xếp N₂O₅ và HNO₃ vào hoá trị cao nhất của nhóm VA, tức V — trang hiển thị theo Khoa học tự nhiên 7 và ghi chú Hoá học 10 ngay trong ô.

Đội ngũ biên tập và mức độ kiểm định

Nội dung trên trang do Ban biên tập Hoá Học Số biên soạn. Chúng tôi là một nhóm nhỏ, không phải hội đồng chuyên môn, và không tự nhận là chuyên gia. Thay vào đó, chúng tôi công khai mức độ kiểm định hiện nay để bạn tự đánh giá:

  • Phương trình, hệ số, bước thăng bằng electron: kiểm tra tự động, toàn bộ.
  • Điều kiện, hiện tượng, lời giải, bài chất, câu trắc nghiệm định tính: ban biên tập duyệt tay.
  • Ý kiến chuyên môn: chúng tôi luôn ghi nhận mọi ý kiến đóng góp của quý thầy cô và những người có chuyên môn để nâng cao chất lượng nội dung. Mọi ý kiến xin gửi về trang liên hệ.

Phạm vi nội dung

Hoá Học Số tập trung vào hoá vô cơ phổ thông. Thư viện có một số phương trình và bài chất hữu cơ, nhưng phần hữu cơ chưa được kiểm tra cùng mức với vô cơ: việc đối chiếu hoá trị không áp dụng cho chất hữu cơ, và với phản ứng chỉ có carbon đổi số oxi hoá (lên men, cracking) chương trình chưa kết luận được có phải oxi hoá – khử hay không. Trang chưa có bài lý thuyết hữu cơ về danh pháp, đồng phân.

Một số phương trình (muối ammonium, phản ứng có hai chất oxi hoá, hệ nhiều nghiệm, polymer) chưa được đăng vì chương trình chưa kết luận được hệ số. Chúng tôi giữ các phương trình này ngoài trang thay vì đăng hệ số chưa kiểm.

Chính sách cập nhật và sửa lỗi

Dù đã kiểm tra kỹ, việc biên soạn khối lượng lớn dữ liệu khó tránh khỏi sai sót. Chúng tôi trân trọng mọi góp ý từ bạn đọc và xử lý theo cách sau:

  • Lỗi hình thức (chính tả, dấu câu, cách diễn đạt): sửa ngay, không thông báo, vì không làm đổi ý nghĩa nội dung.
  • Lỗi nội dung (hệ số, hiện tượng, tên gọi, hoá trị): sửa trong dữ liệu nguồn, chạy lại toàn bộ kiểm tra, và dòng "Cập nhật" cuối trang đó đổi sang ngày sửa. Ngày này cũng là ngày cập nhật trong sơ đồ trang gửi cho máy tìm kiếm, không phải ngày trang web được dựng lại.
  • Cập nhật theo chương trình: khi sách giáo khoa hoặc danh pháp thay đổi, nội dung liên quan được rà và điều chỉnh theo.

Nếu bạn phát hiện sai lệch trong phương trình, thông số chất, hoá trị, hay nội dung chưa đồng bộ với sách giáo khoa hiện hành, xin gửi cho chúng tôi theo hướng dẫn ở trang liên hệ, kèm đường dẫn trang, chỗ sai và trang sách nếu có. Chúng tôi tiếp nhận và đối chiếu với tài liệu chuẩn trước khi sửa.

Đội ngũ biên tập sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến từ bạn đọc và các thầy cô để hoàn thiện nội dung mỗi ngày.

Cập nhật: