H₂S – Hiđro sunfua

Tính chất hoá học

Dung dịch H₂S là acid yếu hai nấc (yếu hơn H₂CO₃); H₂S có tính khử mạnh vì S ở số oxi hoá thấp nhất (S⁻²).

• Tính acid — với kiềm (tuỳ tỉ lệ): H₂S + NaOH → NaHS + H₂O; H₂S + 2NaOH → Na₂S + 2H₂O.
• Tính acid — với dung dịch muối tạo sulfide không tan trong acid: H₂S + Pb(NO₃)₂ → PbS↓ + 2HNO₃; H₂S + CuSO₄ → CuS↓ + H₂SO₄.
• Tính khử — cháy trong oxygen: 2H₂S + 3O₂ → 2SO₂ + 2H₂O (dư oxygen); 2H₂S + O₂ → 2S + 2H₂O (thiếu oxygen, để lâu dung dịch vẩn đục).
• Tính khử — với halogen: H₂S + Br₂ → S↓ + 2HBr; H₂S + 4Cl₂ + 4H₂O → H₂SO₄ + 8HCl.
• Tính khử — với SO₂: 2H₂S + SO₂ → 3S↓ + 2H₂O.

Điều chế

Phòng thí nghiệm: FeS + 2HCl → FeCl₂ + H₂S↑ (không dùng HNO₃, H₂SO₄ đặc vì H₂S bị oxi hoá). Trong tự nhiên sinh ra khi protein phân huỷ, trong khí núi lửa, nước suối khoáng.

Ứng dụng

Ít dùng trực tiếp vì độc; là nguyên liệu điều chế lưu huỳnh (quá trình Claus), muối sulfide; thuốc thử nhận biết và tách nhóm cation kim loại trong phân tích định tính.

Nhận biết

Mùi trứng thối đặc trưng; làm đen giấy tẩm dung dịch Pb(NO₃)₂ hoặc Pb(CH₃COO)₂ do tạo PbS; làm mất màu nước bromine và dung dịch KMnO₄.

Phản ứng tiêu biểu

• Đốt cháy H₂S khi thiếu oxi2H₂S + O₂ → 2S + 2H₂O
• Lưu huỳnh tác dụng với hydrogenS + H₂ → H₂S
• H₂S tác dụng với SO₂2H₂S + SO₂ → 3S + 2H₂O
• Zn tác dụng với H₂SO₄ đặc tạo H₂S4Zn + 5H₂SO₄ → 4ZnSO₄ + H₂S + 4H₂O
• Đốt cháy H₂S trong oxygen dư2H₂S + 3O₂ → 2SO₂ + 2H₂O
• NaI tác dụng với H₂SO₄ đặc8NaI + 5H₂SO₄ → 4Na₂SO₄ + 4I₂ + H₂S + 4H₂O
• H₂S tác dụng với NaOH dưH₂S + 2NaOH → Na₂S + 2H₂O
• H₂S dư tác dụng với NaOHH₂S + NaOH → NaHS + H₂O
• H₂S tác dụng với dung dịch CuSO₄H₂S + CuSO₄ → CuS + H₂SO₄
• H₂S tác dụng với Pb(NO₃)₂H₂S + Pb(NO₃)₂ → PbS + 2HNO₃

Cùng nhóm acid

• HCl – axit clohiđric
• H₂SO₄ – axit sunfuric
• HNO₃ – axit nitric
• HBr – axit bromhiđric
• H₃PO₄ – axit photphoric