HBr – Axit bromhiđric

Tính chất hoá học

Hydrogen bromide tan trong nước cho acid mạnh (mạnh hơn HCl) và có tính khử mạnh hơn HCl (Br⁻¹ → Br⁰).

• Tính acid: HBr + NaOH → NaBr + H₂O; 2HBr + Mg → MgBr₂ + H₂↑; 2HBr + CaCO₃ → CaBr₂ + CO₂↑ + H₂O; 2HBr + CuO → CuBr₂ + H₂O.
• Với AgNO₃ (kết tủa vàng nhạt): HBr + AgNO₃ → AgBr↓ + HNO₃.
• Tính khử — với H₂SO₄ đặc (nên không điều chế HBr bằng cách này): 2HBr + H₂SO₄ (đặc) → Br₂ + SO₂ + 2H₂O.
• Tính khử — với oxygen (dung dịch để lâu hoá nâu): 4HBr + O₂ → 2Br₂ + 2H₂O.
• Tính khử — với MnO₂: 4HBr + MnO₂ → MnBr₂ + Br₂ + 2H₂O.

Điều chế

Thuỷ phân phosphorus tribromide: PBr₃ + 3H₂O → H₃PO₃ + 3HBr; tổng hợp trực tiếp: H₂ + Br₂ → 2HBr (t°). Không dùng NaBr với H₂SO₄ đặc vì HBr sinh ra bị oxi hoá: 2NaBr + 2H₂SO₄ (đặc) → Na₂SO₄ + Br₂ + SO₂ + 2H₂O.

Ứng dụng

Điều chế muối bromide (AgBr, KBr, NaBr); tổng hợp dẫn xuất bromo trong hoá hữu cơ; xúc tác và chất khử trong công nghiệp dược.

Nhận biết

Quỳ tím hoá đỏ; với AgNO₃ cho kết tủa AgBr vàng nhạt không tan trong HNO₃ (AgCl trắng, AgI vàng đậm); dung dịch để lâu ngoài không khí chuyển vàng nâu.

Phản ứng tiêu biểu

• SO₂ tác dụng với Br₂SO₂ + Br₂ + 2H₂O → H₂SO₄ + 2HBr
• Bromine tác dụng với hydrogenBr₂ + H₂ → 2HBr
• HBr bị oxi hoá bởi oxygen không khí4HBr + O₂ → 2Br₂ + 2H₂O
• Ethylene cộng HBrC₂H₄ + HBr → C₂H₅Br
• Propylene cộng HBr theo MarkovnikovC₃H₆ + HBr → C₃H₇Br
• Benzene tác dụng với bromineC₆H₆ + Br₂ → C₆H₅Br + HBr
• Toluene tác dụng với bromine (thế ở nhánh)C₆H₅CH₃ + Br₂ → C₆H₅CH₂Br + HBr
• Ethanol tác dụng với HBrC₂H₅OH + HBr → C₂H₅Br + H₂O
• Phenol tác dụng với nước bromineC₆H₅OH + 3Br₂ → C₆H₂Br₃OH + 3HBr
• Acetaldehyde làm mất màu nước bromineCH₃CHO + Br₂ + H₂O → CH₃COOH + 2HBr

Cùng nhóm acid

• HCl – axit clohiđric
• H₂SO₄ – axit sunfuric
• HNO₃ – axit nitric
• H₂S – hiđro sunfua
• H₃PO₄ – axit photphoric