CO – Cacbon monoxit

Tính chất hoá học

Oxide trung tính (không tạo muối): không tác dụng với nước, acid, kiềm ở điều kiện thường. Ở nhiệt độ cao là chất khử mạnh (C⁺² → C⁺⁴).

• Cháy trong không khí với ngọn lửa xanh lam, toả nhiều nhiệt: 2CO + O₂ → 2CO₂ (t°).
• Khử oxide của kim loại đứng sau Al: CO + CuO → Cu + CO₂ (t°); 3CO + Fe₂O₃ → 2Fe + 3CO₂ (lò cao); CO + ZnO → Zn + CO₂ (t°).
• Với PdCl₂ trong nước (dùng nhận biết CO): CO + PdCl₂ + H₂O → Pd↓ + CO₂ + 2HCl.
• Với chlorine (xúc tác than hoạt tính): CO + Cl₂ → COCl₂.

Điều chế

Công nghiệp: cho hơi nước qua than nung đỏ (khí than ướt): C + H₂O → CO + H₂ (1000 °C); thổi không khí qua than nung đỏ (khí lò gas): CO₂ + C → 2CO (t°). Phòng thí nghiệm: HCOOH → CO + H₂O (H₂SO₄ đặc, t°).

Ứng dụng

Nhiên liệu khí (khí than); chất khử trong luyện kim (lò cao luyện gang); nguyên liệu tổng hợp methanol và acetic acid: CH₃OH + CO → CH₃COOH (xúc tác).

Nhận biết

Cháy với ngọn lửa xanh lam; không làm đục nước vôi trong (phân biệt với CO₂) nhưng sản phẩm cháy thì làm đục; làm dung dịch PdCl₂ xuất hiện kết tủa đen.

Phản ứng tiêu biểu

• Fe₂O₃ bị CO khử ở nhiệt độ caoFe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂
• Khử CuO bằng carbon monoxideCuO + CO → Cu + CO₂
• Khử ZnO bằng carbonZnO + C → Zn + CO
• Khử PbO bằng carbonPbO + C → Pb + CO
• Carbon cháy trong điều kiện thiếu oxygen2C + O₂ → 2CO
• Carbon tác dụng với CO₂C + CO₂ → 2CO
• Carbon monoxide cháy trong oxygen2CO + O₂ → 2CO₂
• Phản ứng chuyển hoá CO với hơi nướcCO + H₂O → CO₂ + H₂
• Carbon tác dụng với hơi nướcC + H₂O → CO + H₂
• Sản xuất calcium carbideCaO + 3C → CaC₂ + CO

Cùng nhóm oxide

• CO₂ – cacbon đioxit
• SO₂ – lưu huỳnh đioxit
• NO₂ – nitơ đioxit
• CuO – đồng(II) oxit
• NO – nitơ monoxit
• Fe₂O₃ – sắt(III) oxit
• CaO – canxi oxit
• FeO – sắt(II) oxit