4HNO₃Ánh sáng hoặc đun nóng (HNO₃ đặc kém bền)→4NO₂ + O₂ + 2H₂O

Các bước thăng bằng electron

1. Xác định số oxi hoá: HNO₃ là chất khử (O⁻² → O⁰), HNO₃ là chất oxi hoá (N⁺⁵ → N⁺⁴).
2. Viết quá trình oxi hoá và quá trình khử:

   Quá trình oxi hoá:	2O−2 → O20 + 4e	× 1
   Quá trình khử:	N+5 + 1e → N+4	× 4

3. Thăng bằng electron: BCNN(4, 1) = 4 → nhân quá trình oxi hoá với 1, quá trình khử với 4.
4. Đặt hệ số vào phương trình rồi cân bằng các nguyên tố còn lại (kiểm tra lại H, O).

Điều kiện phản ứng

Ánh sáng hoặc đun nóng (HNO₃ đặc kém bền)

Hiện tượng

Dung dịch HNO₃ đặc để lâu ngả màu vàng do NO₂ sinh ra tan trong acid.

Bài tập vận dụng

Chất tham gia và sản phẩm

• HNO₃ — axit nitric
• H₂O — nước
• NO₂ — nitơ đioxit
• O₂ — oxi

Phản ứng liên quan

• Cu tác dụng với HNO₃ loãng3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O
• Cu tác dụng với HNO₃ đặcCu + 4HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂ + 2H₂O
• Na tác dụng với nước2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂
• KMnO₄ tác dụng với HCl đặc2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂ + 8H₂O
• Cu tác dụng với H₂SO₄ đặcCu + 2H₂SO₄ → CuSO₄ + SO₂ + 2H₂O