Fe + 4HNO₃HNO₃ loãng, dư (Fe thụ động trong HNO₃ đặc nguội)→Fe(NO₃)₃ + NO + 2H₂O

Các bước thăng bằng electron

1. Xác định số oxi hoá: Fe là chất khử (Fe⁰ → Fe⁺³), HNO₃ là chất oxi hoá (N⁺⁵ → N⁺²).
2. Viết quá trình oxi hoá và quá trình khử:

   Quá trình oxi hoá:	Fe0 → Fe+3 + 3e	× 1
   Quá trình khử:	N+5 + 3e → N+2	× 1

3. Thăng bằng electron: BCNN(3, 3) = 3 → nhân quá trình oxi hoá với 1, quá trình khử với 1.
4. Đặt hệ số vào phương trình rồi cân bằng các nguyên tố còn lại (kiểm tra lại H, O).

Điều kiện phản ứng

HNO₃ loãng, dư (Fe thụ động trong HNO₃ đặc nguội)

Hiện tượng

Sắt tan, thoát khí không màu (NO) hoá nâu đỏ trong không khí; dung dịch màu vàng nâu (Fe³⁺).

Phương trình ion thu gọn

Fe + 4H⁺ + NO₃⁻ → Fe³⁺ + NO + 2H₂O

Bài tập vận dụng

Chất tham gia và sản phẩm

• HNO₃ — axit nitric
• NO — nitơ monoxit
• H₂O — nước
• Fe — sắt
• Fe(NO₃)₃ — sắt(III) nitrat

Phản ứng liên quan

• Cu tác dụng với HNO₃ loãng3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O
• Cu tác dụng với HNO₃ đặcCu + 4HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂ + 2H₂O
• Na tác dụng với nước2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂
• Fe tác dụng với dung dịch CuSO₄Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu
• KMnO₄ tác dụng với HCl đặc2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂ + 8H₂O